Twarde drewno

Twardością określa się odporność materiału na odkształcenia trwałe które powstają pod wpływem sił skupionych działających na małą powierzchnię. W praktyce twardość drewna jest ścisle powiązana z jego gęstością. Gatunki egzotyczne mają bardzo zróżnicowaną twardość – od bardzo miękkich (jak np. samba) do niesłychanie twardych (np. azobe). W dalszej części przybliżymy temat twardości i omówimy twarde gatunki drewna egzotycznego.
 

Twardość drewna

Zależy od kierunku w którym układają się włókna. Drewno jest najtwardsze na przekroju poprzecznym, twardość wzdłuż włókien jest znacznie wyższa od twardości w kierunku prostopadłym.
Najczęściej obecnie stosowaną metodą pomiaru twardości jest tzw. metoda Janki, która polega na wciskaniu stalowej kulki w drewno. Wynik podaje się w kG/cm2 lub MPa. Metoda zakłada wykonanie kilku pomiarów na każdym przekroju których wyniki są potem uśredniane.

Klasa Twardość Zakres kG/cm2 Zakres MPa Przykładowe gatunki
I drewno bardzo miękkie poniżej 350 poniżej 34,3 balsa, osika, topola, wierzba, świerk, jodła, limba
II drewno miękkie 350-500 34,3-49,0 lipa, sosna, modrzew, brzoza
III drewno średnio twarde 500-650 49-63,7 dąb szypułkowy, sosna czarna, wiąz, orzech
IV drewno twarde 650-1000 63,7-98,1 jesion, jatoba, teak, majau
V drewno bardzo twarde 1000-1500 98,1-147,1 grab, grochodrzew (robinia), palisander, cis
VI drewno niewiarygodnie twarde powyżej 1500 powyżej 147,1 quebracho, heban, kokos, gwajak

 

Poza tą metodą istniej kilka innych, np. w przypadku drewna iglastego, lepiej sprawdza się metoda Brinella. Przeprowadza się ją podobnie, poprzez wciskanie kulki  w próbkę drewna, ale mierzona jest nie siła a średnica wgniecenia.
 

Twarde drewno egzotyczne

 

Twarde drewno na meble

Meble nie muszą charakteryzować się taką twardością jak podłogi, dobrze jednak jest dobierać gatunki stosunkowo twarde by mebel był trwały i cieszył oko przez długie lata. Najczęściej stosowanymi na meble są mahonie, które pozyskuje się z różnych gatunków drzew z Ameryki Północnej i Afryki. Najczęściej charakteryzują się średnią twardością, jednak ze względu na swą wyjątkową barwę oraz piękny, głęboki rysunek są chętnie stosowane do wyrobu mebli i fornirów.

Bardzo twardym, równocześnie bardzo odpornym na działanie czynników atmosferycznych i szkodników, drewnem często używanym do wyrobu mebli jest palisander. Uzyskuje się go z drzew tropikalnych z terenów między innymi Brazylii, Indii czy Madagaskaru. Palisander ma niezwykle efektowne usłojenie w bardzo szerokiej palecie barw – od żółci poprzez fiolety do ciepłego brązu. Jednym z najcenniejszych i najtwardszych gatunków drewna jest heban. Największym jego wyróżnikiem jest kolor – bardzo ciemny lub nawet czarny. Pozyskiwany jest z drzew występujących w wielu rejonach świata w strefie zwrotnikowej.
 

Twarde drewno na podłogę

Na podłogi, zwłaszcza w pomieszczeniach intensywnie eksploatowanych jak hol, salon czy pokój dzienny, należy wybierać drewno o możliwie najwyższej twardości. Krajowym gatunkiem tradycyjnie uważanym za najbardziej trwały jest dąb. Tym niemniej wiele egzotycznych gatunków jest jeszcze twardszych, np. doussie, merbau, ipe, bangkirai czy massaranduba. Podobne do niego są teak i iroko, które jednak charakteryzują się zdecydowanie większą stabilnością i odpornością na wilgoć przez co idealnie nadają się na podłogi w łazienkach.
 

Drewno na tarasy

 

taras z desek badi

Twarde drewno położone na tarasie oddali od nas widmo wgnieceń, wyłupań i ścierania ryfli, które na miękkim drewnie mogą się pojawić dość szybko, zwłaszcza gdy wiatr naniesie piasku, używane jest twarde obuwie, przesuwane są stoły lub inne meble. Dlatego należy stosować gatunki o bardzo wysokiej trwałości – twarde i odporne na grzyby, jak na przykład bangkirai, garapa, tali, massaranduba czy badi. Niektóre z tych gatunków dodatkowo poprzez wysoką zawartość garbników są naturalnie zabezpieczone przed działaniem wody (np. bangkirai).
Przy projektowaniu tarasu należy pamiętać, że twarda deska tarasowa powinna być zamontowana do legarów o tej samej lub większej twardości. W innym wypadku wkręty montażowe mogą zostać poderwane z legarów z powodu niewystarczająco mocnego osadzenia w drewnie.
 

Drewno na obiekty publiczne

 

Deska Massaranduba na nabrzeżu

Obiekty użyteczności publicznej jak mola, kładki, tarasy widokowe, ławki i inne podobne najlepiej wykonywać jest z najtwardszych dostępnych gatunków drewna. Taki wybór zagwarantuje wielokrotnie dłuższą żywotność konstrukcji od wykonanej z gatunków rodzimych jak sosna, modrzew czy nawet dąb. Dobrym przykładem  są angielskie umocnienia brzegowe, liczące ponad 300 lat, wykonane z bilinga, tali i bongossi.

Drewno o skrajnie wysokiej twardości, a co za tym idzie gęstości nie wymaga żadnej impregnacji. Jest naturalnie odporne na wodę, procesy gnilne, grzyby. Konstrukcje wykonane na przykład z azobe przez wiele lat wyglądają jak nowe i nie potrzebują praktycznie żadnych napraw. Jedynym zabiegiem konserwacyjnym może być pokrywanie olejem w celu utrzymania ładnego, świeżego kolory drewna.

Drewno bardzo twarde charakteryzuje się również bardzo wysoką odpornością ogniową. Czynnik ognia rozpatrywany jest często jedynie w kategoriach pożaru – należy jednak pamiętać, że niska odporność ogniowa powoduje, że nawet niedopałek papierosa zostawia ślad na drewnie.

Poza wszystkim niezwykle twarde drewno znacznie obniża możliwość ewentualnej dewastacji. Trudno konstrukcję z niego wykonaną zniszczyć, nie nadaje się na meble więc można zakładać że nie będzie obiektem kradzieży.

Ścianka oporowa wykonana z Azobe